Học tiếng Anh
Những chỗ người Việt hay vướng khi dùng tiếng Anh thật: cặp từ dễ nhầm, ngữ pháp phải quyết định ngay trong câu, âm hay đọc sai và cách nhớ từ vựng.
Mỗi bài ở đây trả lời một câu hỏi cụ thể mà người học ở trình độ trung cấp gặp khi đang nói hoặc đang viết — không phải một chương sách ngữ pháp. Bài nào cũng có ví dụ thật, bảng so sánh, và phần lớn quy về một hai câu hỏi để tự chọn đúng mà không cần học thuộc danh sách.
36 bài
Phân biệt từ dễ nhầm
Những cặp từ người học tiếng Anh ở Việt Nam nhầm nhiều nhất, mỗi bài một cặp, kèm câu ví dụ thật.
a few / few / a little / little — hai câu hỏi là chọn xongNgười học hay học bốn từ này thành bốn thứ riêng. Thực ra chúng là hai lựa chọn nhân với nhau.
affect / effect — một là động từ, một là danh từ, và hai ngoại lệ cần biếtCó một mẹo thay từ giúp bạn quyết định trong hai giây, không cần nhớ định nghĩa.
another / other / others / the others — hai trục quyết định, không phải bốn quy tắcBốn từ này khác nhau ở đúng hai chỗ, và nếu học theo hai chỗ đó thì không phải nhớ bảng.
because / because of — chỉ khác nhau ở thứ đứng sau, và đó là toàn bộ quy tắcMột quy tắc duy nhất, và nó nằm ở chỗ ngay sau từ đó chứ không nằm ở nghĩa.
either / neither — cùng nghĩa "hai lựa chọn", khác nhau ở chỗ câu đã phủ định chưaNguyên tắc gốc rất gọn — neither đã mang sẵn nghĩa phủ định, nên câu không được phủ định thêm lần nữa.
electric / electrical / electronic — ba từ, ba tầng khác nhauBa từ này không thay nhau được, và cụm nào đi với từ nào phần lớn đã cố định.
empathy / sympathy — một là cảm cùng, một là cảm thươngHai từ này khác nhau ở vị trí người nói đứng, và tiếng Việt gộp cả hai thành "đồng cảm".
in / on / at — một quy tắc về độ lớn dùng được cho cả thời gian lẫn nơi chốnKhông phải hai bộ quy tắc riêng. Cùng một trục, áp cho hai chiều khác nhau.
make / do — có một quy tắc, nhưng phần lớn vẫn phải học theo cụmQuy tắc giúp đoán đúng khoảng hai phần ba. Phần còn lại là những cụm phải thuộc.
say / tell / speak / talk — bốn từ, và chỗ khác nhau nằm ở tân ngữBa trong bốn từ này khác nhau ở đúng một chỗ: cái gì được phép đứng ngay sau nó.
bring / take và borrow / lend — hai cặp chỉ khác nhau ở HƯỚNGTiếng Việt dùng "mượn" cho cả hai chiều, và đó là lý do lỗi này rất bền.
look / see / watch và hear / listen — khác nhau ở chỗ có chủ ý hay khôngMột cặp là giác quan tự nhận, một cặp là hành động có chủ ý — và tiếng Việt không phân biệt hai thứ đó.
much / many / some / any — hai câu hỏi, và một ngoại lệ ai cũng gặpQuy tắc "any dùng trong câu hỏi" đúng, cho tới lúc bạn mời ai đó uống trà.
- this / that / these / those — gần hay xa, và cái "xa" không chỉ là khoảng cách
Trong tiếng Anh, "xa" còn có nghĩa là xa về thời gian và xa về cảm xúc.
Phát âm
Những âm người Việt hay sai, và cách sửa từng âm một.
Âm /θ/ và /ð/ — vì sao lưỡi phải ra khỏi răng, và cách tập trong một tuầnNgười Việt đọc th thành t, s hoặc d. Cả ba đều làm mất nghĩa ở một số cặp từ rất thông dụng.
Chữ "oo" đọc thế nào — ba cách, và không có quy tắc nào đáng tinĐây là một trong số ít trường hợp mà câu trả lời trung thực là học thuộc theo nhóm.
Đuôi -ed đọc /t/, /d/ hay /ɪd/ — cùng một quy tắc với đuôi -sChỉ có đúng hai chữ cái quyết định việc thêm một âm tiết, và chúng là t và d.
Đuôi -s đọc /s/, /z/ hay /ɪz/ — quy tắc nằm ở âm cuối, không nằm ở chữ cáiBạn không cần thuộc bảng. Đặt tay lên cổ họng là biết đọc thế nào.
Vì sao người Việt nuốt âm cuối tiếng Anh — và đó không phải chuyện lườiKhông phải bạn quên đọc âm cuối. Bộ máy phát âm bạn dùng suốt đời được lập trình để dừng ở đó.
Trọng âm tiếng Anh — bốn quy tắc dùng được, và vì sao nó quan trọng hơn từng âmĐọc sai một âm thì người ta vẫn đoán ra. Đặt sai trọng âm thì thường là không.
Âm /l/, /n/ và /r/ — ba âm người Việt hay lẫn, và ba bài tập khác nhauBa âm này khó vì ba lý do khác nhau, nên ba bài tập cũng phải khác nhau.
can và can't — vì sao người bản ngữ nghe ra được mà bạn thì khôngÂm /t/ ở cuối can't thường không được phát ra. Thứ phân biệt hai từ là chỗ khác.
- Chữ câm trong tiếng Anh — danh sách theo từng chữ cái, và vì sao chúng còn ở đó
Đọc theo mặt chữ là cách chắc chắn nhất để sai những từ này.
- Đuôi -ture, -tion, -sion, -sure — bốn đuôi rất thông dụng và không đọc theo chữ
Bốn đuôi này phủ hàng nghìn từ, và không đuôi nào đọc theo mặt chữ.
- "ough" đọc bảy kiểu — though, through, enough, thought, cough
Đây là chỗ chính tả tiếng Anh vô lý nhất, và câu trả lời trung thực là học thuộc.
- Những từ đổi trọng âm là đổi nghĩa — record, present, object và cả danh sách
Nhấn sai chỗ ở nhóm này không làm giọng bạn lạ, nó làm câu sai loại từ.
Ngữ pháp dùng thật
Chỉ những điểm ngữ pháp bạn thật sự phải quyết định khi đang nói hoặc đang viết.
Hiện tại hoàn thành hay quá khứ đơn — câu hỏi là khoảng thời gian đã đóng chưaKhông phải chuyện chuyện xảy ra bao lâu rồi. Là chuyện khoảng thời gian bạn đang nói tới đã đóng lại hay còn mở.
a / an / the / không mạo từ — một câu hỏi duy nhất quyết địnhTiếng Việt không có mạo từ, nên đây là thứ phải xây từ đầu chứ không phải dịch sang.
yet / already / still / just — bốn từ nói về thời điểm, không phải về thời gianChúng không đo thời gian. Chúng nói xem sự việc đến sớm hơn hay muộn hơn bạn tưởng.
Sau when, until, as soon as thì không dùng "will" — quy tắc một dòng, sai rất nhiềuMột quy tắc gọn đến mức đọc xong là nhớ, nhưng nó bị vi phạm trong gần như mọi bài viết của người học.
do / does / did — trợ động từ, và vì sao động từ chính phải trở về nguyên thểThì chỉ được đánh dấu MỘT lần trong câu, và khi có trợ động từ thì trợ động từ giữ nó.
- used to / be used to / get used to — ba cấu trúc gần giống, ba nghĩa khác hẳn
Ba cấu trúc chỉ khác nhau ở một chữ "be" và một đuôi "-ing", nhưng nghĩa thì không liên quan gì nhau.
- will / be going to / hiện tại tiếp diễn — ba cách nói về tương lai
Ba cách này không thay nhau được, và chọn sai thì người nghe hiểu sai mức độ chắc chắn.
Từ vựng
Cách nhớ, cách ôn, và những kiểu học từ vựng tốn thời gian mà không đọng lại.
Vì sao học 50 từ một ngày không đọng lại — và cách nào thì đọngVấn đề không phải bạn học ít. Vấn đề là bạn không gặp lại từ đó vào đúng ngày bạn sắp quên nó.
Đọc số, năm, ngày và giờ trong tiếng Anh — những chỗ không đọc theo chữNgười học đọc đúng từng chữ số nhưng vẫn sai, vì tiếng Anh gộp và tách số theo cách riêng.
- Viết email tiếng Anh — khung năm phần, và những câu người Việt hay dịch thẳng
Phần lớn email của người học đọc lên vẫn "dịch", và nguyên nhân nằm ở ba bốn câu cố định chứ không ở ngữ pháp.