do, does, did là những từ người học gặp từ buổi đầu tiên và vẫn sai sau nhiều năm. Nguyên nhân là một nguyên tắc không được nói thẳng ra: thì chỉ được đánh dấu một lần trong câu.
Nguyên tắc
Khi câu có trợ động từ, trợ động từ giữ dấu hiệu thì, và động từ chính trở về nguyên thể — bỏ hết đuôi -s, -ed.
He works here. → Does he work here? ✓ ·
Does he works here?✗ She went home. → Did she go home? ✓ ·Did she went home?✗ They like it. → They don't like it. ✓
Nhìn ở dạng phủ định thì thấy rõ hơn:
He works → He doesn't work (không phải doesn't works) She went → She didn't go (không phải didn't went)
Chữ -s đã chuyển sang does; chữ quá khứ đã chuyển sang did. Đánh dấu hai lần là thừa.
Ba dạng, dùng khi nào
do — chủ ngữ là I, you, we, they, ở hiện tại does — chủ ngữ là he, she, it, ở hiện tại did — mọi chủ ngữ, ở quá khứ
Do you like coffee? Does she live here? Did they call?
Chỉ dùng với thì đơn
do/does/did chỉ xuất hiện ở hiện tại đơn và quá khứ đơn. Các thì khác đã có trợ động từ riêng:
Are you working? — không phải Do you working? Have you finished? — không phải Do you have finished? Will he come? — không phải Do he will come?
Câu có be, have (hoàn thành), hay động từ khuyết thiếu (can, will, should…) thì không cần do:
Is she a teacher? ✓ ·
Does she is a teacher?✗ Can you swim? ✓ ·Do you can swim?✗
Ba lỗi hay gặp
1 — Giữ đuôi trên động từ chính.
Does he plays football?→ Does he play football?
2 — Dùng do với động từ be.
Do you are ready?→ Are you ready?
3 — Dùng do với động từ khuyết thiếu.
Does she can drive?→ Can she drive?
Ba lỗi này cùng một gốc: trong tiếng Việt, câu hỏi tạo bằng cách thêm "không" ở cuối, và không có gì phải chuyển đổi.
Câu có hai chữ "do"
Đây là chỗ làm người học lúng túng, nhưng nó hoàn toàn hợp lý:
What do you do? — Bạn làm nghề gì?
Chữ do thứ nhất là trợ động từ, chữ thứ hai là động từ chính nghĩa "làm". Chúng không liên quan gì nhau ngoài việc trùng hình thức.
Do you do yoga? He doesn't do anything. What did you do yesterday?
Nghĩa "làm" của do nằm ở bài riêng về make và do.
do dùng để nhấn mạnh
Cách dùng thứ ba, ít được dạy, và rất hữu ích:
I do like it. — Tôi thích thật đấy. She does know the answer. — Cô ấy biết chứ. He did call — I saw it. — Anh ấy có gọi mà.
Ở đây do nằm trong câu khẳng định, và nó dùng để phản bác hoặc nhấn. Khi nói, trọng âm rơi vào chính chữ do.
Cũng dùng trong câu mệnh lệnh để làm lời mời tha thiết hơn:
Do come in. · Do let me know.
Động từ chính vẫn ở nguyên thể như mọi trường hợp khác.
Trả lời ngắn
— Do you like it? — Yes, I do. / No, I don't. — Did she call? — Yes, she did. / No, she didn't.
Không lặp lại động từ chính. Và trợ động từ trong câu trả lời phải khớp với câu hỏi — cùng nguyên tắc với cách đáp "So do I" và "Neither do I".